Okablowanie strukturalne to jedyny element wyposażenia biura, którego nie da się poprawić bez kucia ścian. Sprzęt wymienisz w każdej chwili, meble przestawisz, ale trasy kablowe zostają na 10-15 lat. Dlatego decyzje z etapu projektu ważą znacznie więcej niż wybór konkretnego przełącznika.
Poniżej zebraliśmy to, o co najczęściej pytają nas klienci przed remontem - i to, czego zwykle brakuje w projektach, które trafiają do nas do wykonania.
Ile gniazd na jedno stanowisko
Praktyczny standard to dwa gniazda RJ45 na każde stanowisko pracy: jedno na komputer, drugie na telefon IP, drukarkę sieciową albo drugi monitor z dokowaniem. Trzecie gniazdo bywa uzasadnione tam, gdzie stanowisko obsługuje klienta - czyli przy kasach, w recepcji i w punktach wydania.
Dokładanie gniazd na etapie budowy jest tanie: koszt to kilkadziesiąt metrów kabla i jeden port w panelu. Dokładanie ich po remoncie oznacza już kucie, malowanie i przestój w pracy biura. Z naszego doświadczenia zapas 20-30% gniazd ponad bieżącą potrzebę zwraca się przy pierwszej reorganizacji open space’u.
Osobno policz punkty, które nie są stanowiskami:
- punkty dostępowe Wi-Fi - jedno gniazdo na każdy access point, montowane pod sufitem,
- kamery monitoringu - opisujemy je w tekście o doborze kamer dla firmy,
- drukarki i urządzenia wielofunkcyjne w korytarzach,
- ekrany i systemy do wideokonferencji w salach spotkań,
- centrala alarmowa i kontrola dostępu, jeśli mają komunikację sieciową.
Którą kategorię kabla wybrać
Kategoria opisuje pasmo, jakie kabel przenosi, a w praktyce - jak szybką sieć da się na nim uruchomić dziś i za kilka lat.
| Kategoria | Realna przepustowość | Kiedy ma sens |
|---|---|---|
| Cat 5e | 1 Gb/s na 100 m | Minimum, dziś głównie do prostych rozbudów istniejących instalacji |
| Cat 6 | 1 Gb/s na 100 m, 10 Gb/s do ok. 55 m | Rozsądny standard dla biura o typowym rozkładzie |
| Cat 6A | 10 Gb/s na pełne 100 m | Nowe instalacje, serwerownia, punkty Wi-Fi o wysokiej gęstości |
| Cat 7 / Cat 8 | powyżej 10 Gb/s, krótkie dystanse | Zastosowania serwerowe i przemysłowe, rzadko w biurze |
W większości biur odpowiedzią jest Cat 6 na stanowiska i Cat 6A na trasy do punktów Wi-Fi oraz między szafami. Różnica w cenie samego kabla jest zauważalna, ale w kosztorysie całej instalacji stanowi zwykle kilka procent - bo najdroższa jest robocizna i odtworzenie ścian, a te są takie same niezależnie od kategorii.
Kategoria całego toru to kategoria jego najsłabszego elementu. Kabel Cat 6A zakończony gniazdem Cat 5e daje tor Cat 5e - i to dosłownie, bez taryfy ulgowej. Kupując okablowanie, patrz na komplet: kabel, panel krosowy, gniazda i kable krosowe.
Granica 100 metrów i gdzie postawić szafę
To najważniejsza liczba w całym temacie. Norma dopuszcza maksymalnie 100 metrów toru, z czego 90 metrów to okablowanie poziome (od panelu w szafie do gniazda w ścianie), a pozostałe 10 metrów przypada na kable krosowe po obu stronach.
Liczy się długość kabla w korycie, a nie odległość w linii prostej. Trasa idąca pod sufitem, w dół pionem i wzdłuż ściany potrafi być dwa razy dłuższa niż to, co widać na rzucie. Dlatego szafę stawia się możliwie centralnie względem obsługiwanych pomieszczeń, a nie w pierwszym wolnym schowku.
Gdy budynek jest rozległy albo wielokondygnacyjny, rozwiązaniem jest punkt dystrybucyjny na każdym piętrze, spięty z główną szafą łączem światłowodowym. Światłowód nie ma ograniczenia 100 metrów i odcina problem przepięć między budynkami. Jak dobrać samą szafę, opisujemy w tekście o szafie rack w firmie.
PoE, czyli zasilanie po skrętce
Power over Ethernet pozwala zasilić urządzenie tym samym kablem, którym płynie sieć. Dzięki temu kamera pod sufitem, punkt Wi-Fi czy telefon IP nie potrzebują gniazdka 230 V obok - co przy montażu w suficie podwieszanym oszczędza sporo pracy elektryka.
- 802.3af (PoE) - do 15,4 W z portu: telefony IP, proste kamery, czytniki,
- 802.3at (PoE+) - do 30 W: kamery obrotowe, punkty Wi-Fi, kamery z grzałką,
- 802.3bt (PoE++) - do 60 lub 100 W: ekrany, punkty dostępowe najwyższej klasy, cieplejsze urządzenia.
Planując PoE, sprawdź nie tylko standard portu, ale też budżet mocy całego przełącznika. Urządzenie z 24 portami PoE+ rzadko ma 24 x 30 W do rozdania - typowy budżet to 180-370 W na całą obudowę. Przy pełnym obłożeniu kamerami trzeba to policzyć zawczasu.
Pięć błędów, które kosztują najwięcej
- Brak zapasu w korytach. Koryto wypełnione w 100% przy odbiorze nie przyjmie ani jednego kabla przy pierwszej rozbudowie. Zakładamy 30-40% wolnej przestrzeni.
- Trasy niskoprądowe równolegle do zasilania. Skrętka prowadzona tuż obok kabla 230 V łapie zakłócenia. Zachowuje się odstęp, a skrzyżowania wykonuje pod kątem prostym.
- Gniazda w podłodze bez puszek serwisowych. Wygodne, dopóki coś się nie zepsuje - potem trzeba demontować wykładzinę.
- Brak opisu. Nieopisany panel krosowy zamienia każdą awarię w zgadywankę. Opis musi być na obu końcach i w dokumentacji powykonawczej.
- Pominięcie pomiarów. Bez protokołu z miernika certyfikującego nie wiadomo, czy tor spełnia parametry kategorii - to wychodzi dopiero przy dużym ruchu.
Odbiór instalacji bez protokołu pomiarowego to odbiór na słowo. Miernik certyfikujący sprawdza każdy tor osobno i wykrywa błędy, których nie widać: zamienione pary, zbyt mocno rozkręconą parę przy gnieździe czy przekroczoną długość. Zawsze żądaj wyników w formie raportu dla wszystkich portów.
Najczęstsze pytania
Czy Wi-Fi nie zastąpi okablowania?
Nie zastąpi, bo samo Wi-Fi też wymaga kabla - każdy punkt dostępowy musi być czymś podłączony i zwykle zasilany po PoE. Sieć bezprzewodowa jest uzupełnieniem dla urządzeń mobilnych, a nie zamiennikiem dla stanowisk stacjonarnych, kamer czy drukarek.
Ile trwa wykonanie okablowania w biurze na 30 osób?
Przy dostępnych trasach i typowym układzie to zwykle kilka dni roboczych na ułożenie kabli, zakończenie i pomiary. Termin zależy głównie od stanu budynku: praca w suficie podwieszanym idzie szybciej niż kucie bruzd w ścianach murowanych.
Czy można prowadzić okablowanie w czynnym biurze?
Można, choć wymaga to etapowania - zwykle pracujemy strefami, a najgłośniejsze prace planujemy poza godzinami pracy zespołu. Warto to uzgodnić przed podpisaniem umowy, bo wpływa na harmonogram.
Co powinno znaleźć się w dokumentacji powykonawczej?
Schemat tras, numeracja gniazd zgodna z opisem na panelu, protokoły pomiarów wszystkich torów oraz rzut z lokalizacją punktów. Ten komplet pozwala każdemu serwisowi - również innemu niż wykonawca - zdiagnozować usterkę bez rozbierania instalacji.
Podsumowanie
Dobrze zaplanowane okablowanie to trzy decyzje: liczba gniazd z zapasem, kategoria dobrana do horyzontu kilkunastu lat i lokalizacja szafy mieszcząca się w 100 metrach tras. Reszta - przełączniki, punkty dostępowe, kamery - jest wymienialna w każdej chwili.
Jeśli planujesz remont lub przeprowadzkę biura, zobacz zakres naszych instalacji niskoprądowych albo napisz do nas z rzutem pomieszczeń - podpowiemy, gdzie warto zostawić zapas.